Tłumacz techniczny opowiada: Zwyczaje wielkanocne na świecie

Tłumacz techniczny życzy wesołych świąt! Przygotowania do Wielkanocy ruszyły przecież pełną parą! Przed nami zakupy, przygotowanie posiłków oraz świątecznych dekoracji, święcenie pokarmów, a później już wspólne świętowanie i biesiadowanie. Nie zapominajmy o Lanym Poniedziałku, który w połączeniu z prima aprilis może w tym roku dać pretekst do prześmiesznych i mocno skropionych wodą żartów!

Dobrze znamy polskie tradycje wielkanocne, które splatają się z obrzędami religijnymi. Nie wszyscy jednak wiedzą, iż sporo z nich ma źródła jeszcze w czasach pogańskich, jak choćby pisanki i kraszanki oraz tak lubiany przez dzieci Śmigus-dyngus.

Tłumacz techniczny poznaje zwyczaje wielkanocne naszych sąsiadów

Tłumacze, ucząc się języków obcych, poznają kultury i tradycje wielu krajów. Myślę jednak, że niejeden tłumacz techniczny, przysięgły czy konsekutywny może być zaskoczony opisanymi poniżej zwyczajami.

W niektórych regionach Europy, zwłaszcza w krajach skandynawskich i bałtyckich, obchody Wielkanocy kojarzą się z tradycjami związanymi z ogniem. Na przykład w Finlandii i w południowo-zachodniej części Szwecji podczas Wielkanocy rozpala się ogniska, aby odpędzić złe duchy. W Szwecji dzieci przebierają się za wielkanocne wiedźmy i chodzą od drzwi do drzwi, wymieniając rysunki na słodycze. Natomiast w Danii podczas Wielkanocy rozpala się duże ogniska, aby uczcić nadejście wiosny i odpędzić złe czarownice. Te wyjątkowe i mistyczne tradycje dodają fascynującego elementu obchodom Wielkanocy w tych regionach.

Wielu czytelników, w tym tłumaczy technicznych i informatycznych, może kojarzyć Paskę, czyli tradycyjne ukraińskie ciasto drożdżowe jako ważny symbol wielkanocny na tamtejszych stołach, lecz nie każdy wie o tym, że w Ukrainie uroczystości wielkanocne tradycyjnie rozciągają się na następny tydzień i jest to również czas upamiętniania zmarłych. Rodziny przynoszą na cmentarze kosze z żywnością i upominkami, które zostawiają na grobach swoich bliskich. Zwyczaj ten jest połączony z ceremonią religijną, a groby błogosławi kapłan. Każdy region i wieś ma swój własny dzień tej ceremonii, ale zwykle wypada on w przedziale jednego tygodnia po Niedzieli Wielkanocnej, często w pierwszą niedzielę po prawosławnej Wielkanocy.

Tłumacz informatyczny przedstawia nietypowe zwyczaje wielkanocne na świecie

Na całym świecie istnieją jeszcze bardziej nietypowe tradycje wielkanocne. Na przykład na Bermudach odbywa się coroczny festiwal „Good Friday Kite Festival”. Jego uczestnicy zbierają się, aby zaprezentować, przetestować i obejrzeć domowe latawce bermudzkie, które wypełniają niebo swoimi kolorowymi i tradycyjnymi wzorami, tworząc świąteczną atmosferę. Wydarzenie obejmuje różne atrakcje dla gości w każdym wieku, takie jak gry historyczne, polowanie na jajka wielkanocne i lokalne występy rozrywkowe.

W mieście Antigua w środkowej Gwatemali ulice pokrywają się kolorowymi dywanami w ramach przygotowań do procesji odbywającej się w Wielki Piątek. Długie dywany wykonane są z kwiatów, kolorowych trocin, warzyw, owoców i piasku. Często na tych dywanach artyści tworzą niezwykłe obrazy, począwszy od tematyki religijnej, poprzez historię Gwatemali i tradycje plemienne Majów.

W przeciwieństwie do kolorowych pisanek spotykanych w wielu innych krajach, wierni kościoła prawosławnego w Grecji wszystkie pisanki barwią na czerwono, co symbolizuje krew Chrystusa. Trzeba się tam wykazać dużą kreatywnością, tworząc tylko czerwone pisanki – uzyskiwać różne odcienie, wymyślać skomplikowane wzory itp.

W Poniedziałek Wielkanocny w mieście Haux w południowej Francji co roku na głównym placu miasta serwowany jest gigantyczny omlet. Do jego przygotowania zużywa się ponad 5 000 jaj i częstuje nim nawet 1000 osób. Według legendy, gdy Napoleon i jego armia podróżowali przez te rejony, zatrzymali się w małym miasteczku i zjedli omlety. Wodzowi Francuzów tak bardzo się to spodobało, że nakazał mieszkańcom zebrać jajka i następnego dnia przygotować gigantyczny omlet dla swojej armii.

Jak widać z tego krótkiego podsumowania, w czasie Wielkanocy odbywają się nie tylko wyścigi króliczków, jak w USA, czy też poszukiwania czekoladowych jajek przez dzieci, znane choćby z Wielkiej Brytanii. Wszystkie te tradycje, czy to w Polsce, w Europie czy na świecie, podkreślają bogactwo różnorodności kulturowej i ludzkich doświadczeń. Wielkanoc jest nie tylko czasem religijnym, ale także okazją do świętowania życia, radości i wspólnoty. Niezależnie od tego, gdzie obchodzi się Wielkanoc, warto odłożyć na bok na chwilę tłumaczenia przysięgłe i doceniać te unikalne zwyczaje, które kształtują to, kim jesteśmy jako ludzie. Sposobami na poznanie tych zwyczajów są z pewnością nauka języka, podróże oraz poznawanie innych krajów przez ich literaturę, sztukę i kinematografię, do czego gorąco przy okazji świąt zachęcamy! Dobrym sposobem na rozszerzenie tej wiedzy są tłumaczenia, nie tylko techniczne i informatyczne, często marketingowe i popularnonaukowe. Podczas pracy tłumacz ma szansę na wzbogacenie swojej wiedzy o świecie oraz zdobycie informacji o innych krajach i kulturach.

Życzenia od naszej firmy można znaleźć też na naszym profilu Linkedin. Tłumacz techniczny życzy wesołych świąt!

Czy „nie” z imiesłowami odmiennymi już zawsze piszemy łącznie?

Od 1 stycznia 2026 r. w życie weszły nowe zasady ortograficzne, ogłoszone przez Radę Języka Polskiego. Jedna z najważniejszych zmian dotyczy właśnie pisowni „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi odmiennymi (czyli tymi zakończonymi na: ‑ący, ‑ny, ‑ty, ‑ony).

Nowa zasada jest prosta:

„Nie” z imiesłowami odmiennymi piszemy zawsze łącznie.

Bez względu na ich funkcję w zdaniu: czasownikową czy przymiotnikową.

Ta reguła została jednoznacznie potwierdzona w komunikatach dotyczących reformy ortograficznej. Przepisy ogłoszone przez RJP wskazują, że od 2026 roku zniesiono wyjątek dotyczący tzw. świadomej pisowni rozdzielnej. Zmianę opisują m.in. serwisy informacyjne podsumowujące nowe zasady, np. TVP Polonia, gdzie znajdziemy informację, że od 2026 r. „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi zawsze zapisujemy łącznie, np. niepiszący, niebędące, niemalującą. [polonia.tvp.pl]

Podobne potwierdzenie znajduje się także w rządowym omówieniu nowych zasad ortografii (punkt 4 o łącznej pisowni „nie” z imiesłowami). [gov.pl]

Dlaczego wprowadzono taką zmianę?

Dotychczas zasady były bardziej skomplikowane:

• zapis łączny był poprawny jako podstawowy,
• ale dopuszczano też zapis rozdzielny, jeśli imiesłów miał funkcję czasownikową (np. „nie palący w tej chwili”).
  Ta „świadoma pisownia” była jednak trudna w praktyce, a użytkownicy języka często się mylili.

RJP uznała więc, że ujednolicenie reguły uprości naukę i zmniejszy liczbę błędów — tę argumentację opisują m.in. źródła podające kontekst reformy z 2026 roku. [polonia.tvp.pl]

Czy istnieje jakiś wyjątek? Tak — jeden.

Konstrukcja przeciwstawna „nie …, ale …”

W zdaniach, gdzie pojawia się wyraźne przeciwstawienie, dopuszczalna jest pisownia rozdzielna:

• nie leżący, ale siedzący
• nie bawiący, ale pouczający

To jedyny przypadek, w którym wciąż można pisać „nie” oddzielnie — zasada ta pojawia się zarówno w opisach reformy (np. TVP Polonia), jak i w szerszych opracowaniach językoznawczych. [polonia.tvp.pl]

Przykłady poprawnej pisowni po 2026 r.

A co z imiesłowami przysłówkowymi?

(Warto wspomnieć, żeby rozwiać wątpliwości klientów.)

Tu nic się nie zmieniło:

• Imiesłowy zakończone na ‑ąc, ‑wszy, ‑łszy piszemy z „nie” zawsze rozdzielnie, np.:
  • nie mówiąc,
  • nie znalazłszy,
  • nie wysłuchawszy.

Zasada ta nadal obowiązuje, a jej omówienie można znaleźć w opracowaniu Wydziału Filologicznego UG, gdzie podkreślono rozdzielną pisownię imiesłowów przysłówkowych. [fil.ug.edu.pl]

Podsumowanie

Od 2026 roku:

„Nie” + imiesłów przymiotnikowy odmienny → zawsze łącznie

niepiszący, nienapisany, niedziałający

Wyjątek: konstrukcja przeciwstawna

nie działający, ale uszkodzony

„Nie” + imiesłów przysłówkowy → zawsze rozdzielnie

nie patrząc, nie wysłuchawszy

Warto o tej zmianie przypominać klientom i współpracownikom — szczególnie tym, którzy długo pracowali według wcześniejszych zasad.

Więcej informacji — przydatne źródła:

• Poradnia PWN o pisowni „nie” z imiesłowami (stan przed reformą, ale dobry kontekst historyczny):
  https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Nie-z-imieslowami;22155.html [sjp.pwn.pl]
• Omówienie reformy od 2026 r. (TVP Polonia):
  https://polonia.tvp.pl/90515251/od-2026-piszemy-inaczej-sprawdz-co-sie-zmieni-w-jezyku [polonia.tvp.pl]
• Rządowe zestawienie zmian ortografii (punkt o imiesłowach):
  https://www.gov.pl/web/uw-pomorski/od-1-stycznia-2026-r—ortografia-i-interpunkcja-po-nowemu [gov.pl]
• Opracowanie Wydziału Filologicznego UG – imiesłowy i pisownia „nie”:
  https://fil.ug.edu.pl/strona/15027/mowia_najnowsze_przepisy_ortograficzne_na_temat_pisowni_nie_z_imieslowami [fil.ug.edu.pl]

Nazwy mieszkańców od 2026 – wielka litera

Od 1 stycznia 2026 r. w polskiej ortografii nastąpiła jedna z najbardziej praktycznych i odczuwalnych zmian ostatnich lat: wszystkie oficjalne nazwy mieszkańców jednostek terytorialnych piszemy wielką literą. Obejmuje to mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi. [babaodpolskiego.pl], [glos24.pl]

Do tej pory panował chaos: Europejczyk – wielką, mokotowianin – małą. Teraz wreszcie panuje logika: Wrocławianka, Krakowianin, Ochocianka, Mokotowianin, Nowohucianin, Chochołowianin – wszystkie nazwy mieszkańców od 2026 piszemy wielką literą. [babaodpolskiego.pl]

Dlaczego wprowadzono tę zmianę?

Rada Języka Polskiego wskazuje, że zmiany mają:

• uprościć zasady pisowni,
• zredukować liczbę wyjątków,
• ujednolicić zapis nazw mieszkańców,
• usunąć wcześniejsze niespójności. [gov.pl]

Jak wskazują źródła, reforma dotyczy tzw. zasad konwencjonalnych, czyli właśnie sposobu zapisu wielkich i małych liter. Nie zmienia natomiast pisowni typu „rz-ż”, „ó-u”, „ch-h” – te pozostają bez zmian. [gov.pl]

Przykłady: jak było, a jak jest po 1 stycznia 2026 r.?

Przed 2026 r.:

• krakowianin
• nowohucianin
• ochocianka

Po 2026 r. (obowiązkowo wielką literą):

• Krakowianin
• Nowohucianin
• Ochocianka

Źródła jasno podkreślają tę zmianę jako jedną z kluczowych zasad reformy. [glos24.pl]

A co z nieoficjalnymi nazwami etnicznymi? (Tu wkracza humor ortograficzny!)

Tu Rada Języka Polskiego poszła w kierunku, który można opisać jako:
„pisz, jak chcesz — ale pamiętaj, że to słowo i może kogoś urazić!”

Od 2026 r. nieoficjalne, często potoczne nazwy etniczne mogą być zapisywane zarówno małą, jak i wielką literą.
To oznacza, że poprawne są obie formy, np.:

• kitajec / Kitajec
• jugol / Jugol
• angol / Angol
• żabojad / Żabojad
• szkop / Szkop
• makaroniarz / Makaroniarz

Regulacja została wyraźnie potwierdzona w omówieniach reformy ortografii. [annaskora.pl], [glos24.pl]

Czyli… pełna wolność wyboru.
Możesz więc pisać angol — jeśli chcesz brzmieć bardziej swobodnie,
lub Angol — jeśli chcesz podać mu tytuł.
(Tylko pamiętaj: w tekstach oficjalnych takie określenia i tak lepiej omijać!)

Dlaczego ta zasada ma znaczenie dla tłumaczy i korektorów?

Zmiany w pisowni oznaczają konieczność:

• aktualizacji glosariuszy i pamięci tłumaczeniowych,
• dostosowania dokumentów firmowych i materiałów marketingowych,
• stosowania jednolitego zapisu w projektach międzynarodowych.

Dzięki nowym zasadom:

• znika zamieszanie wokół pisowni nazw mieszkańców,
• teksty stają się bardziej spójne,
• korekta językowa jest szybsza,
• a ryzyko błędów maleje.

Najważniejsze źródła potwierdzające zmiany

• Oficjalne omówienie reformy: mieszkańcy miast i dzielnic – wielka litera. [babaodpolskiego.pl]
• Przewodnik zmian: od 2026 r. nazwy mieszkańców pisane wielką literą. [glos24.pl]
• Zasady dotyczące etnonimów: dopuszczalne dwie pisownie (mała/wielka). [annaskora.pl], [glos24.pl]
• Informacje o ujednoliceniu zasad pisowni i ich celu. [gov.pl]

Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie Polskiej Akademii Nauk w komunikacie Rady Języka Polskiego:

Dobrych, radosnych Świąt!
Zasłużonego odpoczynku od pracy i samych miłych spotkań w tych wyjątkowych dniach